Sobota, 21 listopada · Pomorze Zachodnie

Sobota, 21 listopadaPomorze Zachodnie

84 lata NSZ. Szczecin uczcił pamięć żołnierzy podziemia

W niedzielę, 27 września 2026 roku, w szczecińskim Kościele Garnizonowym odprawiono mszę w intencji żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych z okazji 84. rocznicy powstania tej formacji. Wśród uczestników znalazł się 103-letni porucznik Franciszek Wasilewski, weteran Armii Krajowej, uczestnik operacji „Ostra Brama”. Kombatanci NSZ i AK odchodzą, dlatego środowiska kombatanckie w Szczecinie kładą coraz większy nacisk na pielęgnowanie pamięci o nich.

Z tego artykułu dowiesz się, że

najważniejsze w 25 sekund
  • Narodowe Siły Zbrojne powstały 20 września 1942 roku i były drugą co do wielkości formacją Polskiego Państwa Podziemnego po Armii Krajowej.
  • Liczebność NSZ szacuje się na 80–100 tysięcy żołnierzy, według IPN organizacja wyodrębniła się z Narodowej Organizacji Wojskowej i Związku Jaszczurczego.
  • W szczecińskim Kościele Garnizonowym w niedzielę, 27 września 2026 roku, odprawiono mszę w intencji poległych żołnierzy NSZ.
  • Wśród uczestników uroczystości był 103-letni porucznik Franciszek Wasilewski ps. Gil, weteran AK, uczestnik operacji „Ostra Brama”.
  • Związek Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych Oddział Szczecin przyznaje, że liczba żyjących kombatantów gwałtownie maleje.

W niedzielę, 27 września 2026 roku, w Kościele Garnizonowym w Szczecinie odprawiono mszę świętą w intencji żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych – w 84. rocznicę powstania tej formacji podziemnej. Wśród obecnych znalazł się Franciszek Wasilewski, pseudonim „Gil”, 103-letni weteran Armii Krajowej.

NSZ powstały 20 września 1942 roku

Formacja została utworzona 20 września 1942 roku, gdy pułkownik Ignacy Oziewicz wydał rozkaz nr 1/42, obejmując funkcję pierwszego dowódcy naczelnego – wynika z materiałów Instytutu Pamięci Narodowej. Organizacja powstała z połączenia struktur Narodowej Organizacji Wojskowej oraz Związku Jaszczurczego. Jak podał historyk Bartłomiej Ilcewicz z Fundacji Patriotycznej im. Witolda Pileckiego, NSZ były drugą co do wielkości formacją Polskiego Podziemia po Armii Krajowej – liczyły od 80 do prawie 100 tysięcy żołnierzy i miały własne okręgi oraz oddziały.

Czytaj teżSzczecin uczcił 87. rocznicę Polskiego Państwa Podziemnego

Żołnierze NSZ walczyli w potyczkach z okupantem, uwalniali więźniów, uczestniczyli w Powstaniu Warszawskim, a po wojnie część struktur formacji kontynuowała walkę z władzą komunistyczną. Według IPN symbolicznym końcem działalności NSZ był 15 lutego 1947 roku, kiedy aresztowano ostatniego dowódcę, podpułkownika Stanisława Kasznicę.

Weteran AK ma 103 lata i pamięta operację „Ostra Brama”

Porucznik Franciszek Wasilewski pochodzi z Kresów, gdzie w wieku 19 lat wstąpił do partyzantki Armii Krajowej. Dwa lata później, jako 21-latek, brał udział w operacji „Ostra Brama” – walkach o Wilno prowadzonych w lipcu 1944 roku w ramach akcji „Burza”. Dziś, mając 103 lata, weteran wciąż wspomina przeżycia z tamtego okresu.

Kombatantów NSZ ubywa z każdym rokiem

Środowiska kombatanckie w Szczecinie od lat organizują rocznicowe uroczystości przy Placu Zwycięstwa, gdzie znajduje się Kościół Garnizonowy – w poprzednich latach towarzyszyły im także wykłady historyczne i wydarzenia kulturalne poświęcone podziemiu narodowemu na Pomorzu Zachodnim. Liczba żyjących świadków tamtych wydarzeń szybko maleje.

  • Naszym członkiem jest tylko jeden żołnierz zrzeszenia Wolność i Niezawisłość ze Słupska. Mieliśmy kilkunastu, jeszcze kilka lat temu, ale odeszli na wieczną wartę – przekazał Grzegorz Kozak, prezes Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych Oddziału Szczecin.

Kozak podkreślił, że mimo odchodzenia kolejnych kombatantów, Związek stara się nadal kultywować pamięć o żołnierzach NSZ poprzez organizację corocznych obchodów i spotkań rocznicowych.

Źródła

Dodaj jako preferowane źródło w Google

Tekst opracowany z pomocą sztucznej inteligencji. Za publikację odpowiada Redakcja Co w Szczecinie.

Więcej z działu Kultura

Cały dział
AI

Morze zmian: debata o portach i wybrzeżu w Szczecinie

AI

„ALL INCLUSIVE” – wernisaż w INKU w Szczecinie 27 listopada

AI

Sinterklaas dopłynął do Holandii, choć zgubił drogę i silnik

AI

Agata Kulesza w Pionierze: żart o lustrach i tłumy w Szczecinie

Najnowsze

Wszystkie
AI

Jak zabezpieczyć firmę na przyszłość? Spotkanie w Urban Lab Szczecin

Gospodarka
AI

Plac zabaw przy Rayskiego w Szczecinie po modernizacji za 359 tys. zł

Samorząd
AI

Weekend 20-22 listopada w Szczecinie: KSW, magia i sztuka

Wydarzenia
AI

Szczecin: ruszyła budowa łącznika Trasy Północnej do obwodnicy Polic

Samorząd
AI

Szczecińskie marki w Domku na jarmarku bożonarodzeniowym

Wydarzenia
AI

SBO 2027: 31 301 głosów oddanych, wyniki 23 listopada

Samorząd
AI

Rozbiórka łącznicy Trasy Zamkowej: od wtorku objazdy w Szczecinie

Samorząd
AI

19-latek wjechał w latarnię na rondzie w Szczecinie

Bezpieczeństwo

Szczecin z lotu ptaka