84 lata NSZ. Szczecin uczcił pamięć żołnierzy podziemia
W niedzielę, 27 września 2026 roku, w szczecińskim Kościele Garnizonowym odprawiono mszę w intencji żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych z okazji 84. rocznicy powstania tej formacji. Wśród uczestników znalazł się 103-letni porucznik Franciszek Wasilewski, weteran Armii Krajowej, uczestnik operacji „Ostra Brama”. Kombatanci NSZ i AK odchodzą, dlatego środowiska kombatanckie w Szczecinie kładą coraz większy nacisk na pielęgnowanie pamięci o nich.
W niedzielę, 27 września 2026 roku, w Kościele Garnizonowym w Szczecinie odprawiono mszę świętą w intencji żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych – w 84. rocznicę powstania tej formacji podziemnej. Wśród obecnych znalazł się Franciszek Wasilewski, pseudonim „Gil”, 103-letni weteran Armii Krajowej.
NSZ powstały 20 września 1942 roku
Formacja została utworzona 20 września 1942 roku, gdy pułkownik Ignacy Oziewicz wydał rozkaz nr 1/42, obejmując funkcję pierwszego dowódcy naczelnego – wynika z materiałów Instytutu Pamięci Narodowej. Organizacja powstała z połączenia struktur Narodowej Organizacji Wojskowej oraz Związku Jaszczurczego. Jak podał historyk Bartłomiej Ilcewicz z Fundacji Patriotycznej im. Witolda Pileckiego, NSZ były drugą co do wielkości formacją Polskiego Podziemia po Armii Krajowej – liczyły od 80 do prawie 100 tysięcy żołnierzy i miały własne okręgi oraz oddziały.
Czytaj też30-lecie Basi Stenki: koncert w Starej Rzeźni w SzczecinieŻołnierze NSZ walczyli w potyczkach z okupantem, uwalniali więźniów, uczestniczyli w Powstaniu Warszawskim, a po wojnie część struktur formacji kontynuowała walkę z władzą komunistyczną. Według IPN symbolicznym końcem działalności NSZ był 15 lutego 1947 roku, kiedy aresztowano ostatniego dowódcę, podpułkownika Stanisława Kasznicę.
Weteran AK ma 103 lata i pamięta operację „Ostra Brama”
Porucznik Franciszek Wasilewski pochodzi z Kresów, gdzie w wieku 19 lat wstąpił do partyzantki Armii Krajowej. Dwa lata później, jako 21-latek, brał udział w operacji „Ostra Brama” – walkach o Wilno prowadzonych w lipcu 1944 roku w ramach akcji „Burza”. Dziś, mając 103 lata, weteran wciąż wspomina przeżycia z tamtego okresu.
Kombatantów NSZ ubywa z każdym rokiem
Środowiska kombatanckie w Szczecinie od lat organizują rocznicowe uroczystości przy Placu Zwycięstwa, gdzie znajduje się Kościół Garnizonowy – w poprzednich latach towarzyszyły im także wykłady historyczne i wydarzenia kulturalne poświęcone podziemiu narodowemu na Pomorzu Zachodnim. Liczba żyjących świadków tamtych wydarzeń szybko maleje.
- Naszym członkiem jest tylko jeden żołnierz zrzeszenia Wolność i Niezawisłość ze Słupska. Mieliśmy kilkunastu, jeszcze kilka lat temu, ale odeszli na wieczną wartę – przekazał Grzegorz Kozak, prezes Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych Oddziału Szczecin.
Kozak podkreślił, że mimo odchodzenia kolejnych kombatantów, Związek stara się nadal kultywować pamięć o żołnierzach NSZ poprzez organizację corocznych obchodów i spotkań rocznicowych.
Źródła
- szczecin.tvp.pl — relacja z mszy w Kościele Garnizonowym i wypowiedzi Bartłomieja Ilcewicza oraz Grzegorza Kozaka
- ipn.gov.pl — fakty historyczne o powstaniu, liczebności i zakończeniu działalności Narodowych Sił Zbrojnych
- 24kurier.pl — relacja z wcześniejszych obchodów rocznicy NSZ przy Kościele Garnizonowym w Szczecinie
Tekst opracowany z pomocą sztucznej inteligencji. Za publikację odpowiada Redakcja Co w Szczecinie.
Powiązane materiały
Zielony Oddech: nowa przestrzeń ekologiczna w bibliotece PM
W Bibliotece Głównej Politechniki Morskiej w Szczecinie powstaje nowa przestrzeń edukacyjno-informacyjna poświęcona ekologii. Jej otwarcie rozpocznie cykl spotkań „Zielony Oddech”, które odbędą się 30 września oraz 1 i 2 października 2026 roku. Warsztaty pokażą, jak rośliny wpływają na jakość powietrza wokół nas, a wziąć w nich udział mogą zarówno przedszkolaki, jak i seniorzy.
Cały Szczecin w kwiatach: znamy laureatów 52. edycji konkursu
W ostatnią niedzielę września, 27 września 2026 roku, w Centrum Ogrodniczym „Rajski Ogród” odbyła się gala 52. edycji konkursu „Cały Szczecin w kwiatach”. Nagrody trafiły do właścicieli balkonów, ogrodów i innych zielonych zakątków miasta, a Nagrodę Publiczności po raz drugi z rzędu zdobyli opiekunowie „Ogrodu przy Pawilonie 7” w szpitalu „Zdroje”.
Paprykarz Rave w Szczecinie na 59. urodziny kultowej puszki
W sobotę, 27 września 2026 roku, przy Willi Tiede w Ogrodach Śródmieście w Szczecinie odbył się pierwszy w historii Paprykarz Rave – impreza zorganizowana z okazji 59. urodzin paprykarza szczecińskiego. Uczestnicy degustowali kultowy przysmak, wzięli udział w konkursie jedzenia na czas i wyruszyli na spacer śladami miejskich memów.
