Cmentarz Centralny w Szczecinie pomnikiem historii
Cmentarz Centralny w Szczecinie został objęty najwyższą formą ochrony zabytków w Polsce – to pierwszy pomnik historii w stolicy regionu i 134. taki obiekt w kraju. Decyzja zapadła po 11 latach starań, a wniosek przygotował Maciej Słomiński, który większość życia poświęcił badaniu tej nekropolii. Miejski konserwator zabytków Michał Dębowski mówi o prestiżu, ale też o nowych wyzwaniach w zarządzaniu obiektem.
Cmentarz Centralny w Szczecinie został objęty najwyższą formą ochrony zabytków w Polsce – status pomnika historii przyznano mu po 11 latach starań. To pierwszy zabytek w Szczecinie, który otrzymał ten tytuł.
Pierwszy taki tytuł w Szczecinie, czwarty w regionie
Nekropolia jest 134. pomnikiem historii w Polsce i jednocześnie 4. w województwie zachodniopomorskim. Dla samego Szczecina to precedens – żaden inny zabytek w mieście wcześniej takiego statusu nie uzyskał.
Miejski konserwator zabytków Michał Dębowski zwraca uwagę, że tytuł niesie ze sobą nie tylko prestiż. „Poza niezwykłym prestiżem, uznanie zabytku za pomnik historii to również ogromne wyzwania związane z odpowiednim poziomem zarządzania dobrem” – powiedział. Dodał też: „Jestem ogromnie szczęśliwy! Ten sukces nie byłby możliwy, gdyby nie zaangażowanie i pasja wielu ludzi”.
Autorem wniosku był badacz, który zmarł w 2024 roku
Za przygotowanie wniosku o objęcie cmentarza ochroną odpowiadał Maciej Słomiński (1957-2024), który większość swojego życia poświęcił badaniu i ochronie szczecińskiej nekropolii. Dębowski podsumował znaczenie decyzji słowami: „Jako Szczecinianie możemy być dumni, że jesteśmy opiekunami pomnika historii tak wyjątkowego w skali Polski, ale też Europy, cmentarza, który w sensie symbolicznym, ale i dosłownym łączy pokolenia minione, teraźniejsze i te, które przyjdą po nas”.
Ponad 167 hektarów historii od 1901 roku
Cmentarz Centralny został oficjalnie otwarty 6 grudnia 1901 roku. Do 1903 roku, pod nadzorem miejskiego architekta Wilhelma Meyera Schwartau, zbudowano bramę główną oraz budynki administracji i kaplicę cmentarną. Dziś nekropolia zajmuje ponad 167 hektarów.
W latach 60. XX wieku na jej terenie utworzono kwaterę zasłużonych, gdzie spoczywają m.in. Janina Szczerska, Florian Krygier i Konstanty Maciejewicz. Według National Geographic Polska, od powstania w 1901 roku pochowano tam ponad 300 tysięcy osób.
Nie wiadomo jeszcze, jaką decyzją – z jaką datą i numerem rozporządzenia – formalnie nadano cmentarzowi status pomnika historii, ani jakie konkretne obowiązki w zarządzaniu obiektem wynikają teraz z tego tytułu. Otwarte pozostaje też, kiedy i w jakim trybie miasto podejmie starania o wpis nekropolii na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Źródła
Tekst opracowany z pomocą sztucznej inteligencji. Za publikację odpowiada Redakcja Co w Szczecinie.
Powiązane materiały
Pięćdziesiąte Drzewko Pamięci stanie na Cmentarzu Centralnym
Na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie, w Ogrodzie Pamięci, przybędą w tym roku trzy kolejne Drzewka Pamięci – jedno z nich będzie już pięćdziesiątym drzewem zasadzonym w ramach akcji trwającej od blisko 20 lat. Drzewa poświęcone są ludziom, którzy po 1945 roku budowali od podstaw nowe szczecińskie środowiska naukowe, artystyczne, kulturalne i polityczne, choć sami nie zostali w mieście pochowani.
„Flecistka” odkryta w secesyjnej kamienicy na Niebuszewie
Podczas remontu klatki schodowej 130-letniej kamienicy przy ul. Słowackiego w Szczecinie odsłonięto secesyjne malowidła ukryte pod warstwami farby. Wśród nich znalazła się „flecistka” – zwiewna postać kobiety grająca na starożytnym instrumencie. Miejski konserwator zabytków ocenił odkrycie jako konserwatorską sensację, a prace nad odtworzeniem malowideł mają potrwać do listopada.
Flecistka w kamienicy przy Słowackiego 11 w Szczecinie
W kamienicy przy ul. Słowackiego 11 w Szczecinie spod przemalowań wyłoniła się postać kobiety grającej na aulosie, starożytnym instrumencie podobnym do fletu. Odkrycie to efekt prac konserwatorów z pracowni In Situ, prowadzonych od czerwca 2026 roku. Renowację umożliwiła decyzja wspólnoty mieszkaniowej i dotacja 150 tys. zł od miejskiego konserwatora zabytków.
