Szczecin odzyskuje zaginione książki dzięki śledztwu bibliotekarki
Dr hab. Agnieszka Borysowska, sekretarz naukowa Książnicy Pomorskiej, prowadzi bibliotekarskie śledztwo, które sprawia, że do Szczecina wracają książki zagubione po wojnie. W siódmym odcinku podcastu Radiowe Centrum Nauki Radia Szczecin opowiada, jak badania proweniencyjne pomagają ustalić, czy dzieło trafiające na rynek antykwaryczny pochodzi z biblioteki Gimnazjum Mariackiego albo przedwojennej Biblioteki Miejskiej – i czy zostało zabrane bezprawnie.

Z tego artykułu dowiesz się, że
najważniejsze w 25 sekund- Dr hab. Agnieszka Borysowska, sekretarz naukowa Książnicy Pomorskiej, jest bohaterką siódmego odcinka podcastu Radiowe Centrum Nauki Radia Szczecin.
- Badania proweniencyjne pozwalają ustalić, czy książka pochodziła z biblioteki Gimnazjum Mariackiego albo Biblioteki Miejskiej i została bezprawnie zabrana.
- Zdarzają się próby zacierania śladów proweniencji, co utrudnia odzyskiwanie zbiorów.
- Część starodruków zaginęła najprawdopodobniej w wyniku powojennego szabru, a identyfikowana jest po oznaczeniu „Stadtbibliothek Stettin”.
- Księgozbiór Książnicy Pomorskiej liczy ok. 1,7 mln jednostek, w tym ponad 3 tys. rękopisów i ponad 30 tys. starodruków.
Niektóre książki, które pojawiają się na rynku antykwarycznym, wcale nie są anonimowymi starociami – mają przeszłość, którą da się odczytać z kart. Tym zajmuje się dr hab. Agnieszka Borysowska, sekretarz naukowa Książnicy Pomorskiej w Szczecinie, bohaterka siódmego odcinka podcastu Radiowe Centrum Nauki Radia Szczecin.
Śledztwo zaczyna się od ustalenia proweniencji
Borysowska prowadzi bibliotekarskie śledztwo, którego celem jest ustalenie, czy dane dzieło pochodziło z biblioteki Gimnazjum Mariackiego albo przedwojennej Biblioteki Miejskiej w Szczecinie i zostało z niej bezprawnie zabrane. Podstawą tych ustaleń są badania proweniencyjne – analiza śladów własnościowych, pieczątek i zapisów pozostawionych na kartach książki przez jej wcześniejszych właścicieli. Jak wynika z audycji, przy tego typu ustaleniach zdarzają się próby zacierania śladów, co dodatkowo komplikuje pracę badawczą.
Oznaczenie „Stadtbibliothek Stettin” zdradza dawnego właściciela
Jednym z elementów, po których rozpoznaje się przynależność książek do przedwojennych zbiorów szczecińskich, są zachowane na kartach oznaczenia własnościowe „Stadtbibliothek Stettin”. Starodruki z przedwojennej Biblioteki Miejskiej zaginęły najprawdopodobniej w wyniku powojennego szabru – Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego informowało o odzyskaniu egzemplarzy zaginionych w czasie powojennej zawieruchy.
Zbiory Książnicy Pomorskiej liczą 1,7 mln jednostek
Książki trafiające do Szczecina dzięki pracy Borysowskiej zasilają zbiory Książnicy Pomorskiej, które obejmują ok. 1,7 mln jednostek książek, czasopism i zbiorów specjalnych. Wśród nich jest ponad 3 tys. rękopisów i ponad 30 tys. starodruków.
Sama Borysowska jest filologiem klasycznym i bibliotekoznawcą, a jej zainteresowania badawcze obejmują literaturę łacińską oraz historię książki XVI–XVIII wieku. To ona przełożyła i opracowała siedemnastowieczny „Opis miasta Szczecina” Paula Friedeborna.
Nie wiadomo, ile łącznie książek udało się do tej pory odzyskać dla Szczecina dzięki badaniom proweniencyjnym – źródła nie podają takiej sumy, a opisują jedynie pojedyncze przypadki odzyskanych starodruków.
Źródła
Dodaj jako preferowane źródło w Google
Tekst opracowany z pomocą sztucznej inteligencji. Za publikację odpowiada Redakcja Co w Szczecinie.